AIW näme ? AIW - adamyň immuno defisitiniň wirusy. wiru durymly däl , diňe adamyň bedeninde ýygnanmaga we köpelmäge ukyply, adamyň bedeninden daşary düşse çalt ölýär. Immmun defisit bu adam bedeniniň gorag (immun) ulgamynyň şeýle ýokary derejede bozul,agy bolup , onuň hiç bir kesele garşy , hatda iň bir ýonekeý kesele garşy hem göreşmäge ukyby bolmaýar.

 AIDS näme ? AIDS - adam immunodefisitiniň sindromy. Sindrom - aýratyn keselleri we ýagdaýlary tapawutlandyrýan birnäçe alamatlar we simptomlar. Emele gelen - ýagny dogabitdi däl - de , durmuşyň dowamynda ýa-da doglan wagtynda emele gelen. Immun - adamyň immun ulgamyna degişli kesel. Defisit - haýsydyr bir zadyň ýetmezçilik etmegi.

AIDS ýaraýança on ýyldan hem köp wagtyň geçmegi mümkin. Haçanda damlar AIDS bilen kesellänlerinde , olaryň gorag ulgamy ep -esli gowşaýar. Netijede olar soňy ölümli gutarýan her dürli kesellere duçar bolujy bolýarlar. Diňe lukman we ganyň ýörite derňewleri adamynyň ýokianç alandygyny ýa-da almandygyny anyklap bilerler. Eger-de sizde AIW bilen ýokanç alandygyňyza ubhe bar bolsa , lukman bilen , saglygy goraýyş guramalaryň saglygy goraýşyň AIDS -iň meseleleri bilen meşgullanýan işgärleri bilen maslahatlaşýň.AIW howa boýunça ýaýramaýar. Kä halatlarda AIW tüýkýlikde hem bolýar, emma ol tüýküligiň üsti bilen geçirilmeýär, sebäbi durnukly däl we adam agzasyndan daşardaky ýagdaýda derrew weýran bolýar. Sypjyrylmadyk , kesilmedik we ýarasyz sagdyn deri bedende mörjewlwriň düşmeginiň öňüni alýar we AIW bilen zäherlenmekden goraýar.

BELLI ZAT : Bu wirus AIW bilen zäherlenen adamlaryň döli, aýallaryň jyns agzasyndan bölünip çykýan suwuklygy ýa-da ýokanç alanlaryň gany bilen geçirilýär.Ýokuşma alnan ýagdaýynda AIW bedeniň goragyna jogap berýän öýjükleri heläkleýär. BU öýjükleri bolmasa, adamynyň bedeni özçni gorap bilmäýär, şonuň üçin ýokanç bedene bökdençsiz çeçýär. AIW adam bedeniniň öýjükleriniň bir bölegine öwrülýär. Wirus bu öýjüklerde gizlinlikde bolup we haýallyk bilen hereket edýän bomba ýaly hereket edip biler.

 Ref.iatp.edu.tm/stopaids

صفحه نخست      esasy sahypa  

  علایم شایع

صفحه نخست

ŞOK

Güýçli bir täsiriň ýa-da psihiki ýagdayyň netijesinde beden agzalaryň yerine ýetirýän wezipeleririniň agyr bozulmagy
 Şok ýagdaýynyň nyşanlary we alamatlary güýcli içki we daşky akmalaryň nysanlary bilen meňzeş:
Solgun, sowuk we çygly deri.
Gowşaklyk˘ Biynjalyklyk, agzyň guramagy, teşnelik.
Gowşak ýygylýsan puls, ýygýlyşan dem alma.
Huşuň bulaşmagy.
Huşsuz ýagdaý.
Şokda ilkinji kömek:
Islendik ýagdaýda ilkinji kömek bermekligiň esasy kadalary boýunça hereket ediň.
Ejir çekeniň bedeniniň kadaly ýylylygyny saklaň,ony näme-de
bolsa bir zat bilen ýapyň.ondan süýnüp yatmak ýagdaýynda
bolmagyny haýyş ediň(kellesi göwresi bilen bir derejede
bolmaly).
Yaşaýysa möhüm agzalaryna ganynyň akyp barmagyny
onatlaşdyrmak üçin aýaklaryny göwresiniň derejesinden 30 sm
ýokarda bolar ýaly ediň.Eger-de kellesinde, boýnunda,onürgasynda,
uýlygynda ýa-da sizin ejir çekeniň ýagdaýynyň nähilidigine ynamyňyz ýok bolsa,ayaklaryny galdyrmaly däldir.
Şok ýagdaýyny döredyän sebäbi ýok etmage çalysyň,mysal üçin daşky gan akma.
Ejir çekeni rahatlandyryň.
Ejir çekeni icmäge zat bermäň (ejir çekeniň,eger ol teşnelik çekyän bolsa,dodaklaryny suw bilen ölläň).
Türkmenistanyň Gyzyl Ýarymay Milliý Jemgyýeti

Taýýarlan : Aýnura Dosçanowa

روی مطلب مورد علاقه تان کلیک کنید:
چگونه با انزوا مواجه شویم؟	آکنه - جوشهای غرور ( acne )
Kümüş Dine Bezeg Üçin Dal (به زبان ترکمنی-Türkmen dilinde)	چگونه از کمر خود مراقبت کنیم ؟
چرا کودک گریه میکند؟	مسائل بهداشتی قالیبافان ترکمن
اسکیزوفرنیا	سرما درمانی در سکته

صفحه نخست      esasy sahypa 

آترواسکلروز (تصلب شرایین) عبارت است از یک گونه بسیار شایع از تصلب شرایین که طی آن رسوباتی به نام پلاک در دیواره رگ هایی که خون حاوی اکسیژن و سایر موادمغذی را از قلب به سایر بخش های بدن می برند، تشکیل می شوند. آترواسکلروز می تواند باعث آسیب کلیوی ، کاهش خونرسانی به مغز و اندام ها، و بیماری رگ های قلبی شود. آترواسکلروز یکی از علل عمده سکته مغزی و قلبی است . شروع آن می تواند در سی و چند سالگی باشد. شیوع آن تا سن 45 سالگی در مردان بیشتر است . اما پس از یائسگی ، شیوع آن در زنان افزایش می یابد.
 علایم شایع
تا زمانی که آترواسکلروز به مراحل پیشرفته نرسیده باشد، اغلب بدون علامت است . بروز علایم بستگی به این دارد که خونرسانی کدام قسمت بدن کم شده ، و شدت و گسترش بیماری در چه حد است . گرفتگی عضله ، وقتی که رگ های پا درگیر شده باشد. آنژین صدری یا حمله قلبی ، وقتی رگ های قلبی درگیر شده باشند. سکته مغزی ، یا کاهش ناگهانی و موقت خونرسانی به مغز اما بدون بروز سکته ، در صورتی که رگ هایی که به گردن و سپس مغز می روند درگیر شده باشند.
علل
تکه های بافت چربی دار، که حاوی لیپوپروتئین کم چگال (همان کلسترول بد) هستند و به دیواره سرخرگ آسیب می رسانند، اغلب در محل اتصال و انشعاب سرخرگ ها رسوب می کنند. تشکیل این رسوبات شاید حتی در اوایل جوانی آغاز شود. بافت پوشاننده دیواره داخلی سرخرگ در این نقاط اتصال و انشعاب ، مواد چربی موجود در خون را به دام می افکند. با تجمع مواد چربی ، انعطاف پذیری سرخرگ کم و فضای داخلی آن تنگ تر می شود. در نتیجه جریان خون مشکل پیدا می کند. از طرفی این رسوبات ممکن است شکاف بردارند یا پاره شوند و روی آنها لخته خونی تشکیل شود که در نتیجه ، رگ مسدود می شود.
عوامل افزایش دهنده خطر
فشارخون بالا . کلسترول بالا (بالا بودن غلظت لیپوپروتئین کم چگال [کلسترول بد] و پایین بودن غلظت لیپوپروتئین پرچگال (کلسترول خوب ). سن بالای 60 سال . جنس مذکر . استرس  . دیابت شیرین (مرض قند)  . چاقی ؛ کم تحرکی  . سیگارکشیدن . تغذیه نامناسب (خوردن چربی و کلسترول به مقدار زیاد) . سابقه خانوادگی آترواسکلروز
پیشگیری
ترک سیگار . توصیه هایی که در قسمت رژیم غذایی آمده است را رعایت کنید. کودکان و نوجوانانی که والدین آنها دچار آترواسکلروز هستند نیز از رژیم کم چربی سود خواهند برد.
به طور منظم ورزش کنید. حتی المقدور استرس را کاهش دهید و به سطح قابل کنترل برسانید. اگر دیابت یا فشارخون بالا دارید، برنامه درمانی مربوطه را به دقت رعایت کنید.
عواقب مورد انتظار
این بیماری در حال حاضر علاج ناپذیر است . اما به تازگی گزارشات زیادی رسیده مبنی بر این که درمان مجدانة عوامل خطر این بیماری می تواند تا حدی انسداد را کاهش دهد. بدون درمان ، عوارضی پدید خواهند آمد که نهایتاً به مرگ منتهی خواهند شد. تحقیقات در زمینه علل و روش های درمانی این بیماری ادامه دارند.
عوارض احتمالی
سکته قلبی . سکته مغزی . آنژین صدری  .بیماری کلیوی  . نارسایی احتقانی قلب  . مرگ ناگهانی
درمان
اصول کلی
آزمایشات تشخیصی ممکن است شامل موارد زیر باشد: نوار قلب ، آزمون ورزش ، آزمایش خون از نظر کلسترول کلی ، خوب و بد، قندخون ، و نیز عکس برداری از قفسه سینه و عروق . ترک سیگار . برای بعضی از بیماران که خطر در مورد آنها زیاد است ، جراحی انجام می شود: بازکردن رگ با بادکنک های مخصوص در مورد رگ های تنگ شده ؛ و سایر روش های جراحی مانند تعویض رگ بیمار با سیاهرگ یا رگ های مصنوعی .
داروها
به دلیل اینکه کار از کار گذشته و آسیب قبلاً وارد شده است ، هیچ داروی رضایت بخشی برای درمان آترواسکلروز وجود ندارد. در تحقیقات اخیر مشخص شده است که پایین آوردن سطح کلسترول در کسانی که کلسترول خونشان بالا است ، می تواند طول عمر را افزایش دهد. اگر شما علایم یک اختلال ناشی از آترواسکلروز را دارید، و رژیم غذایی و ورزش در کاهش کلسترول مؤثر واقع نشده باشند، شاید برای شما داروهای ضدچربی تجویز شود. برای درمان مشکلات همراه آترواسکلروز (مثلاً فشار خون بالا، یا بی نظمی های ضربان قلب ) ممکن است تجویز داروهای دیگر ضروری باشد. در برخی تحقیقات مشخص شده است که آسپیرین و ویتامین ـ ای ممکن است خطر سکته قلبی را کاهش دهند. با پزشک خود در مورد اینکه آیا تجویز آنها برای شما لازم است یا خیر مشورت کنید.
فعالیت
معمولاً محدودیتی برای آن وجود ندارد. البته میزان فعالیت بستگی به وضعیت عمومی سلامت و وجود بیماری های دیگر دارد.
رژیم غذایی
رژیم غذایی باید کم چرب ، کم نمک و پرفیبر باشد. مصرف غلات ، میوه ها و سبزیجات تازه را افزایش دهید.
در این شرایط به پزشک خود مراجعه نمایید
اگر شما یا یکی از اعضای خانواده تان دارای عوامل خطر بروز آترواسکلروز هستید و تمایل دارید از این بیماری پیشگیری کنید.

صفحه نخست